Dùng cụm từ mật khẩu dễ nhớ nhưng khó đoán cho Tipclub

Nhìn một bức tranh trừu tượng, người ngoài thấy những mảng màu khó đoán, nhưng chính họa sĩ lại nhớ rõ từng vị trí của nó, bởi họ biết câu chuyện đằng sau bố cục. Đó cũng là tinh thần của cụm từ mật khẩu, hay passphrase: một chuỗi từ ghép lại mà chỉ bạn dễ nhớ, còn máy tính thì rất khó đoán. Khi thiết lập bảo mật cho Tipclub, đây là hướng tiếp cận đáng thử.

Ảnh: Jay Wennington / Unsplash

Password và passphrase khác nhau thế nào

Mật khẩu truyền thống thường là một từ ngắn bị biến dạng: chữ đầu viết hoa, thay chữ "a" bằng "@", thêm một số ở cuối. Con người thấy nó phức tạp, nhưng phần mềm đoán mật khẩu đã quen với mọi thủ thuật đó. Kết quả là mật khẩu khó nhớ nhưng không hề khó phá.

Passphrase đi theo hướng ngược lại. Thay vì một từ ngắn rắc ký hiệu, bạn dùng nhiều từ ghép lại thành một cụm dài. Ví dụ về cấu trúc: bốn đến sáu từ không liên quan, nối bằng dấu cách hoặc gạch ngang. Cụm dài này dễ hình dung thành một hình ảnh trong đầu, nên nhớ lâu hơn một chuỗi ký tự lộn xộn.

Vì sao độ dài thắng độ phức tạp

Sức mạnh của mật khẩu đo bằng số khả năng mà kẻ tấn công phải thử. Mỗi ký tự thêm vào nhân số khả năng lên nhiều lần. Một mật khẩu tám ký tự đủ chữ hoa, số, ký hiệu vẫn nằm trong tầm của công cụ thử hàng loạt. Trong khi đó, một cụm bốn từ ngẫu nhiên lấy từ danh sách vài nghìn từ đã cho một không gian lớn hơn nhiều, và dài hơn thì càng mạnh.

Hãy hình dung bạn đang giấu một bức tranh nhỏ trong căn phòng. Thêm vài ký hiệu lạ giống như dán thêm vài tờ giấy màu lên tường. Còn tăng độ dài giống như mở rộng căn phòng thành cả một tòa nhà: kẻ tìm kiếm phải lục lọi lâu hơn rất nhiều. Vì vậy, khi phải chọn, hãy ưu tiên dài hơn là rối hơn.

Cách ghép từ ngẫu nhiên đủ dài

Điểm mấu chốt là ngẫu nhiên thật sự. Nếu bạn tự chọn từ theo sở thích, kết quả sẽ có quy luật mà người khác đoán được. Một vài cách làm:

1. Dùng bộ sinh cụm từ của trình quản lý mật khẩu uy tín. Công cụ này chọn từ ngẫu nhiên từ một danh sách lớn, đáng tin hơn đầu óc con người.
2. Hoặc tung xúc xắc để chọn từ theo bảng danh sách từ công khai. Phương pháp này chậm nhưng không phụ thuộc phần mềm.
3. Chọn ít nhất bốn từ, tốt nhất năm đến sáu từ cho các tài khoản quan trọng như email và tài khoản Tipclub.
4. Giữ nguyên thứ tự ngẫu nhiên, không sắp xếp lại cho "nghe xuôi tai" hơn.
5. Tạo hình ảnh trong đầu. Ghép các từ thành một cảnh kỳ quặc để dễ nhớ, ví dụ tưởng tượng các vật thể vô lý đặt cạnh nhau trên một giá vẽ. Cảnh càng lạ càng dễ nhớ.

Bạn có thể thêm một dấu cách, dấu gạch hoặc một số ở giữa nếu dịch vụ bắt buộc, nhưng đừng coi đó là phần chính của độ mạnh.

Tránh những câu quá phổ biến

Một cụm từ dài chưa chắc an toàn nếu nó nằm trong kho từ điển của kẻ tấn công. Hãy tránh:

• Câu nói quen thuộc: thành ngữ, ca dao, lời bài hát, câu trích nổi tiếng. Công cụ đoán mật khẩu chứa sẵn hàng triệu câu như vậy.
• Thông tin cá nhân: tên người thân, ngày sinh, biệt danh, nơi sống, tên thú cưng.
• Cụm từ liên quan trực tiếp đến dịch vụ, chẳng hạn chứa tên Tipclub, vì đó là thứ đầu tiên người ta thử.
• Quy luật bàn phím: các chuỗi phím liền nhau hoặc lặp lại.
• Một cụm dùng cho nhiều nơi. Dù mạnh đến đâu, passphrase dùng lại vẫn mất tác dụng khi một nơi bị lộ.

Một mẹo kiểm tra nhanh: nếu bạn có thể tìm thấy nguyên cụm đó trong một bài hát hay một cuốn sách, nó không đủ ngẫu nhiên.

Lưu trong trình quản lý mật khẩu

Passphrase dễ nhớ không có nghĩa là bạn nên nhớ tất cả. Cách hợp lý là phân vai:

• Một passphrase chính, rất dài, dành cho chính trình quản lý mật khẩu và email chính. Bạn học thuộc cụm này.
• Các tài khoản còn lại, trong đó có Tipclub, dùng mật khẩu hoặc passphrase ngẫu nhiên riêng, lưu trong trình quản lý. Bạn không cần nhớ chúng.

Cách này giữ được hai ưu điểm: bạn nhớ được chìa khóa quan trọng nhất, còn mỗi dịch vụ vẫn có một chìa riêng. Hãy bật thêm xác thực hai bước cho trình quản lý để lớp bảo vệ không chỉ dựa vào một cụm từ.

Khi chuyển sang passphrase, đừng cố nhớ tất cả trong một ngày. Hãy tập gõ cụm chính vài lần mỗi ngày trong tuần đầu, giống như luyện một nét cọ cho đến khi tay thuộc.

Sai lầm thường gặp

• Chọn từ tự nghĩ ra thay vì ngẫu nhiên, rồi nghĩ rằng "chỉ mình mình biết".
• Dùng chỉ hai từ ngắn và cho rằng vậy là đủ dài.
• Viết passphrase ra giấy dán cạnh màn hình hoặc lưu trong ghi chú không khóa.
• Chia sẻ cụm từ cho người khác, kể cả người thân, "để lỡ cần dùng".
• Nhập passphrase trên trang mở từ đường dẫn lạ. Hãy tự gõ hoặc mở địa chỉ đã lưu và so từng ký tự trước khi đăng nhập.

Kết

Một bố cục đẹp thường đơn giản nhưng có chủ ý. Một passphrase tốt cũng vậy: dài, ngẫu nhiên, gắn với một hình ảnh bạn nhớ được, và chỉ dùng cho đúng một nơi. Hãy bắt đầu với tài khoản quan trọng nhất của bạn, rồi mở rộng dần đến Tipclub và các dịch vụ còn lại.

Lưu ý: nội dung chỉ mang tính hướng dẫn an toàn cho người từ đủ 18 tuổi. Mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng về thời gian và ngân sách, và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Nếu cảm thấy khó kiểm soát, hãy dừng lại và nhờ người thân hoặc chuyên gia hỗ trợ.

Tham khảo thông tin tại https://tip.club/.