Dùng cụm từ mật khẩu dễ nhớ nhưng khó đoán cho Hitclub

Ai từng vẽ ký họa đều biết: một khung cảnh có nhiều chi tiết lạ lại dễ nhớ hơn một đường nét phức tạp. Bạn nhớ được "con mèo đội mũ rơm ngồi câu cá trên mái nhà" dễ hơn nhớ "Xk9#mP2!". Nguyên lý ấy chính là nền tảng của cụm từ mật khẩu (passphrase), và nó là lựa chọn rất đáng cân nhắc cho tài khoản Hitclub của bạn.

Ảnh: Roman Kopylov / Unsplash

Passphrase khác password ở điểm nào

Password truyền thống thường là một từ ngắn bị biến tấu: chữ hoa ở đầu, vài số cuối, một ký tự đặc biệt. Nó khó nhớ với con người nhưng lại dễ đoán với máy, vì các công cụ dò mật khẩu đã học đúng những khuôn mẫu này. Passphrase là chuỗi nhiều từ ghép lại, thường 4 đến 6 từ trở lên, tạo thành một chuỗi dài. Con người nhớ theo hình ảnh và câu chuyện, còn máy phải thử một không gian cực lớn.

Điểm khác biệt không nằm ở chỗ passphrase "phức tạp hơn" mà ở chỗ nó dài hơn trong khi vẫn dễ nhớ.

Vì sao độ dài thắng độ phức tạp

Mỗi ký tự thêm vào mật khẩu nhân số tổ hợp cần thử lên nhiều lần. Một chuỗi ngắn nhưng chứa đủ loại ký tự vẫn có số tổ hợp hữu hạn nhỏ, trong khi một chuỗi dài gồm các từ ngẫu nhiên có số tổ hợp tăng theo cấp số nhân. Ngoài ra, kẻ dò mật khẩu đã quá quen với mẹo "thay a bằng @, thay o bằng 0", nên các thay thế đó gần như không thêm được sức mạnh.

Ví dụ dễ hình dung: lựa chọn ngẫu nhiên bốn từ từ một bộ từ vựng vài nghìn từ cho số tổ hợp lớn hơn rất nhiều so với một từ đơn lẻ có biến tấu, trong khi bạn chỉ cần nhớ một câu chuyện vui. Thêm từ thứ năm, thứ sáu thì độ khó tăng vọt mà gánh nặng trí nhớ tăng rất ít.

Cách ghép từ ngẫu nhiên thật sự

Điều quan trọng nhất là ngẫu nhiên thật. Nếu bạn tự "nghĩ" ra bốn từ, bộ não sẽ chọn những từ quen thuộc, liên quan đến cuộc sống của bạn, và chúng sẽ dễ đoán. Cách làm tốt:

1. Dùng nguồn ngẫu nhiên. Nhiều trình quản lý mật khẩu có sẵn chức năng tạo passphrase từ danh sách từ. Cách thủ công truyền thống là tung xúc xắc để chọn từ trong một danh sách đánh số.
2. Chọn 5 từ trở lên cho tài khoản quan trọng, 4 từ tối thiểu cho tài khoản thông thường.
3. Không chọn lại để "nghe hay hơn". Cho phép đổi một lần nếu có từ khó đọc, nhưng đừng tinh chỉnh quá nhiều vì như vậy làm giảm tính ngẫu nhiên.
4. Tạo câu chuyện để nhớ. Ghép các từ thành một hình ảnh lạ lùng, như thể một bức tranh siêu thực. Càng kỳ quặc càng dễ nhớ.
5. Có thể thêm dấu phân cách hoặc số giữa các từ, nhưng không bắt buộc.

WhizArts hay gợi ý hình dung từng từ như một chi tiết trong tranh: chi tiết nào cũng có hình, màu, vị trí. Khi cần gõ lại, bạn chỉ đi qua bức tranh trong đầu.

Những điều cần tránh

Passphrase cũng có thể bị biến thành điểm yếu nếu chọn sai:

• Câu nói phổ biến. Lời bài hát, tục ngữ, trích dẫn nổi tiếng, tên phim hay câu cửa miệng đều nằm trong từ điển của kẻ dò mật khẩu.
• Thông tin cá nhân. Tên người thân, ngày sinh, địa danh quê nhà, biệt danh thú cưng dễ bị suy ra từ mạng xã hội.
• Chuỗi từ liên quan trực tiếp tới nhau như "trời xanh mây trắng nắng vàng". Quan hệ ngữ nghĩa chặt làm giảm độ khó.
• Tái sử dụng cùng một passphrase. Dù dài đến đâu, dùng lại ở nhiều dịch vụ vẫn tạo ra điểm yếu duy nhất.
• Biến tấu theo dịch vụ một cách dễ đoán, ví dụ thêm tên dịch vụ vào cuối.

Mỗi dịch vụ nên có một passphrase riêng. Với Hitclub, đó nên là chuỗi chỉ dùng cho tài khoản ấy.

Lưu trong trình quản lý mật khẩu và dùng thêm xác thực hai bước

Bạn không cần ghi nhớ hàng chục passphrase. Quy trình thực tế như sau:

• Ghi nhớ một passphrase thật dài làm mật khẩu chính của trình quản lý mật khẩu. Đây là chuỗi nên được luyện nhớ chắc nhất, hãy gõ lại nó vài lần mỗi ngày trong tuần đầu.
• Để trình quản lý tạo và lưu mật khẩu ngẫu nhiên cho từng dịch vụ, trong đó có Hitclub. Với những tài khoản bạn thường gõ tay trên thiết bị mới, có thể dùng passphrase thay vì chuỗi ký tự rối.
• Bật xác thực hai bước, vì mật khẩu mạnh đến mấy cũng nên có thêm một lớp phụ.
• Ghi mã khôi phục của trình quản lý ra giấy và cất ở nơi an toàn, tách khỏi thiết bị.
• Không gửi passphrase qua tin nhắn, email hay ghi lên ghi chú không mã hóa.

Một lưu ý nhỏ: một số trang giới hạn độ dài hoặc không cho dùng khoảng trắng. Khi đó hãy nối các từ bằng gạch ngang hoặc dấu chấm, và vẫn giữ độ dài đủ lớn.

Quy trình đổi sang passphrase trong mười phút

1. Mở trình quản lý mật khẩu và dùng chức năng tạo passphrase bốn đến sáu từ.
2. Xem lại nó, dựng một hình ảnh cho cả chuỗi.
3. Vào phần cài đặt bảo mật của tài khoản và đổi mật khẩu.
4. Lưu vào trình quản lý và kiểm tra bằng một lần đăng nhập thử.
5. Đăng xuất các thiết bị khác để mật khẩu cũ không còn hiệu lực ở bất kỳ phiên nào.

Chiếc khung cảnh kỳ lạ ấy sẽ bảo vệ bạn tốt hơn chuỗi ký tự rối, và bạn gõ nó cũng nhanh hơn.

Hitclub là tên thương hiệu được nhắc trong bài nhằm minh họa việc đặt mật khẩu an toàn. Nội dung chỉ mang tính hướng dẫn dành cho người từ đủ 18 tuổi; mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Tham khảo thông tin tại nhà cái Hit Club.