Dùng cụm từ mật khẩu dễ nhớ nhưng khó đoán cho B52club

Hãy thử nhớ một đường nét rối rắm gồm hàng chục chi tiết nhỏ xíu, rồi so với việc nhớ một cảnh tượng kể thành chuyện: con thuyền đỏ, chiếc ô vàng, đàn cá xanh. Bộ não con người nhớ hình ảnh và câu chuyện giỏi hơn rất nhiều so với chuỗi ký tự vô nghĩa. Đó là lý do cụm từ mật khẩu (passphrase) đang dần thay thế kiểu mật khẩu cũ. Bài này hướng dẫn bạn tạo một cụm từ vừa nhớ được, vừa khó đoán cho tài khoản B52club.

Ảnh: 2H Media / Unsplash

Passphrase khác password ở đâu

Mật khẩu truyền thống thường là một từ ngắn được "trang điểm" bằng chữ hoa, số và ký hiệu, kiểu như một từ quen thuộc cộng với vài ký tự đặc biệt. Chúng khó nhớ với con người nhưng lại dễ đoán với máy, vì ta thường biến tấu theo những khuôn mẫu giống nhau: viết hoa chữ đầu, thêm số ở cuối, đổi chữ "a" thành "@".

Passphrase là một chuỗi gồm nhiều từ ghép lại, ví dụ bốn đến sáu từ riêng biệt. Thay vì cố làm từng ký tự phức tạp, bạn tăng độ dài bằng việc thêm từ. Kết quả là chuỗi dài, dễ hình dung thành một cảnh, và gần như không thể tấn công bằng cách đoán theo khuôn mẫu thông thường.

Vì sao độ dài thắng độ phức tạp

Sức mạnh của mật khẩu đo bằng số khả năng mà kẻ tấn công phải thử. Mỗi ký tự thêm vào nhân số khả năng lên nhiều lần. Một chuỗi dài chỉ gồm chữ thường vẫn có thể mạnh hơn một chuỗi ngắn đầy ký hiệu lạ, vì số tổ hợp của chuỗi dài lớn hơn rất nhiều.

Hãy hình dung khóa số của chiếc vali: thêm một chữ số, số lần thử tăng gấp mười. Với mật khẩu cũng vậy, chỉ cần thêm vài ký tự là kẻ tấn công cần thêm cả thời gian dài để thử hết. Nhưng thêm độ dài bằng từ ngữ lại dễ nhớ hơn nhiều so với thêm ký hiệu.

Một điểm lợi khác: hệ thống tấn công thường thử trước các mẫu quen thuộc do con người hay chọn. Cụm từ gồm các từ chọn ngẫu nhiên không nằm trong những mẫu đó.

Cách ghép từ ngẫu nhiên đủ dài

Quy trình tạo một passphrase tốt gồm vài bước dễ làm:

1. Chọn từ ngẫu nhiên thật sự. Đừng tự nghĩ ra các từ "nghe có vẻ ngẫu nhiên", vì đầu óc ta thiên về những từ gần gũi. Hãy dùng cách khách quan như tung xúc xắc để chọn từ trong một danh sách từ, hoặc dùng chức năng tạo cụm từ có sẵn trong trình quản lý mật khẩu.
2. Dùng bốn đến sáu từ. Bốn từ là mức tối thiểu hợp lý, sáu từ cho tài khoản quan trọng như email chính. Các từ nên không liên quan nhau về nghĩa.
3. Nối bằng dấu phân cách. Dấu gạch ngang, dấu cách hoặc dấu chấm giúp bạn nhìn rõ từng từ và dễ gõ hơn.
4. Tạo hình ảnh trong đầu. Ghép các từ thành một cảnh kỳ quặc, càng phi lý càng dễ nhớ. Ví dụ như tưởng tượng một chiếc đèn lồng đang đọc sách bên bờ núi lửa, rồi mới chuyển từng thành phần thành từ trong cụm.
5. Gõ thử vài lần. Gõ cụm vài lần trong ngày đầu để quen tay, sau đó chuyển sang để trình quản lý điền giúp.

Bạn có thể thêm một con số hoặc ký hiệu nếu dịch vụ bắt buộc, nhưng đừng dựa vào chúng để tạo độ mạnh. Độ mạnh chính nằm ở số lượng từ.

Những cụm từ cần tránh

Không phải mọi cụm từ đều tốt. Những kiểu sau gần như vô giá trị:

• Câu nói phổ biến. Thành ngữ, lời bài hát nổi tiếng, câu trích dẫn, tục ngữ: các bộ từ điển tấn công đã có sẵn chúng.
• Thông tin cá nhân. Tên người thân, ngày sinh, tên thú cưng, nơi ở, biệt danh trên mạng xã hội. Kẻ xấu có thể tìm thấy chúng chỉ qua vài phút lướt trang cá nhân.
• Cụm liên quan đến dịch vụ. Đừng đưa tên B52club hay tên nền tảng vào mật khẩu, vì đó là thứ đầu tiên người ta thử.
• Từ liền kề theo bàn phím hoặc theo thứ tự. Chuỗi phím liền nhau hoặc chuỗi tăng dần nằm trong danh sách thử đầu tiên.
• Cụm đã dùng ở nơi khác. Dù tốt đến đâu, cụm từ dùng chung vẫn rơi vào cái bẫy của việc dùng lại mật khẩu.

Một quy tắc nhỏ: nếu bạn có thể hình dung ra một người nào khác nghĩ ra cùng cụm từ ấy, nó chưa đủ ngẫu nhiên.

Lưu trong trình quản lý mật khẩu

Passphrase giúp bạn nhớ được một vài chuỗi quan trọng, nhưng bạn vẫn có hàng chục tài khoản. Cách phân công hợp lý:

• Dùng passphrase dài và duy nhất cho khóa chính của trình quản lý mật khẩu và cho email chính, hai thứ bạn bắt buộc phải nhớ.
• Với các dịch vụ còn lại, trong đó có B52club, để trình quản lý tạo và lưu mật khẩu hoặc cụm từ ngẫu nhiên, mỗi nơi một chuỗi riêng.
• Bật xác thực hai bước cho trình quản lý, ưu tiên ứng dụng tạo mã.
• Ghi bản sao dự phòng của khóa chính trên giấy và cất ở nơi an toàn, đừng chụp ảnh lưu trong điện thoại.

Trình quản lý cũng giúp bạn tránh gõ mật khẩu trên trang giả mạo, vì nó chỉ tự điền khi khớp đúng địa chỉ đã lưu.

Sai lầm thường gặp

• Tưởng rằng thêm "!" vào cuối là đủ mạnh.
• Chọn từ theo sở thích cá nhân, dễ bị đoán qua mạng xã hội.
• Dùng cùng một cụm từ cho cả email, ngân hàng và B52club.
• Chia sẻ cụm từ cho người khác để "nhờ giữ hộ".
• Không đổi sau khi nghi ngờ bị lộ.

Lời nhắn cuối

Một cụm từ mật khẩu tốt giống một bức tranh dài kể trọn câu chuyện: dễ nhớ với bạn, khó sao chép với người lạ. Hãy dành mười phút hôm nay tạo cụm từ mới cho email và trình quản lý mật khẩu, rồi để mọi tài khoản còn lại, bao gồm B52club, nhận mật khẩu riêng.

Bài viết chỉ mang tính hướng dẫn an toàn cho người từ đủ 18 tuổi. Mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Tham khảo thông tin tại B52 club.